Hai tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 55 km kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với Bình Dương dự kiến khởi công năm 2026 và hoàn thành năm 2030 — thu hút sự chú ý như một mảnh ghép then chốt của hạ tầng giao thông vùng.
Ngày 17 tháng 1, Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR) cho biết đang đẩy nhanh các thủ tục đầu tư cho hai tuyến metro kết nối Bình Dương — nay đã thuộc Thành phố Hồ Chí Minh — với lõi trung tâm đô thị.
Các tuyến này sẽ đóng vai trò quan trọng như những trục giao thông chính kết nối lõi trung tâm đô thị với các khu vực vệ tinh phía Bắc.
Tuyến Đường sắt đô thị số 1 (Thành phố mới Bình Dương – Suối Tiên) sẽ có tổng chiều dài 31,6 km, được xây dựng hoàn toàn theo dạng tuyến trên cao.
Tuyến sẽ bắt đầu tại ga trung tâm Thành phố mới Bình Dương và kết thúc tại ga bến xe Suối Tiên, kết nối trực tiếp với tuyến Metro số 1 hiện hữu (Bến Thành – Suối Tiên).
Tuyến được quy hoạch với 17 ga trên cao và sẽ dùng chung depot Long Bình với tuyến Metro số 1. Tổng mức đầu tư ước tính khoảng 46.725 tỷ VND.
Theo MAUR, tuyến này được triển khai nhằm hình thành hệ thống vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn giữa lõi trung tâm đô thị và các thành phố vệ tinh thông qua việc kết nối với tuyến Metro số 1.
Tuyến Đường sắt đô thị số 2 (Thủ Dầu Một – Thành phố Hồ Chí Minh) sẽ dài 23,3 km, cũng được xây dựng hoàn toàn trên cao.
Tuyến sẽ bắt đầu gần ga S5 Phú Mỹ (thành phố Thủ Dầu Một cũ) và kết thúc tại khu vực Vĩnh Phú (thành phố Thuận An cũ).
Tại điểm cuối, tuyến sẽ kết nối với tuyến Metro số 3 (Hiệp Bình Phước – An Hạ).
Tuyến được quy hoạch với khoảng 13 ga trên cao và sẽ dùng chung depot của tuyến Metro số 3 tại khu vực Hiệp Bình Phước. Tổng mức đầu tư khoảng 53.000 tỷ VND.
Khi đi vào vận hành, tuyến sẽ kết nối Thủ Dầu Một với lõi trung tâm đô thị TP.HCM, giảm ùn tắc giao thông trên Quốc lộ 13 và, cùng với tuyến Metro số 3, hình thành một hành lang giao thông hướng tâm.
MAUR lưu ý rằng cả hai tuyến metro TP.HCM – Bình Dương đều nằm trong phụ lục của Nghị quyết 188 của Quốc hội, áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù thí điểm để phát triển mạng lưới đường sắt đô thị của Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
Việc áp dụng các chính sách đặc thù này được kỳ vọng sẽ rút ngắn công tác chuẩn bị đầu tư, đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án và đưa mạng lưới metro vùng đi vào hoạt động sớm hơn.
Tiến sĩ Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Quản lý TP.HCM, nhận định rằng sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, Thành phố Hồ Chí Minh đang chuyển từ mô hình đơn trung tâm sang siêu đô thị đa trung tâm — với các tuyến metro được kỳ vọng trở thành xương sống kết nối lõi trung tâm với các thành phố vệ tinh phía Bắc như Bình Dương.
Ông cũng lưu ý rằng hiện nay phần lớn việc di chuyển giữa Thành phố Hồ Chí Minh và Bình Dương phụ thuộc vào Quốc lộ 13 và mạng lưới đường hướng tâm vốn đã quá tải. Hai tuyến metro sẽ mang lại năng lực vận chuyển ổn định, bền vững, góp phần giảm ùn tắc, giảm tai nạn và hạn chế ô nhiễm.
Rộng hơn, các tuyến metro sẽ không chỉ dừng lại ở việc giải quyết các điểm nghẽn giao thông — chúng sẽ là một yếu tố then chốt định hình lại cấu trúc không gian của thành phố sau sáp nhập. Khi đi vào vận hành, các tuyến này sẽ giúp người dân có thể sống ở Bình Dương và làm việc tại lõi trung tâm TP.HCM, rút ngắn thời gian di chuyển, giảm mật độ nội đô và hỗ trợ mở rộng đô thị theo định hướng TOD.
